Vooruitzichten
15-06-2026 | Wouter van Bernebeek | m.b.t. 15-06-2026
Na een wisselvallige periode volgt de komende dagen een fikse weersomslag.
Overzicht
Tot en met woensdagmiddag kan soms nog een bui vallen en ligt de temperatuur rond normale waarden voor half juni (dat is overdag 20-22 graden, in het zuiden soms al enkele graden hoger). Daarna ontstaat in hoog tempo een op papier interessante drukverdeling boven Europa: een hogedrukgebied breekt los uit het Azorengebied en verplaatst zich naar de regio Polen/Oostzeegebied. Daarmee ontstaat over ruime afstand een diepe zuidelijke stroming en komt de weg vrij voor een bel met uitzonderlijk warme lucht uit Noord-Afrika. Slechts een deel van deze hitte bereikt uiteindelijk ons, maar dit betreft wel lucht met een hoge luchtvochtigheid. Lokaal kan zo'n setup leiden tot fel onweer.
Op de lange termijn (22-27 juni) houdt de extreme hitte boven delen van Frankrijk en Centraal-Europa waarschijnlijk stand, terwijl wij met een nieuw hogedrukgebied te maken krijgen boven de Noordzee. Wanneer de stroming af en toe van zee waait wordt de aanvoer van grootste warmte duidelijk afgesneden. Hierin schuilt echter nog wel de nodige onzekerheid.
Synoptische analyse
Een sturend lagedrukgebied boven het noorden van Europa trekt geleidelijk weg. Vanaf donderdag ontstaat een interessante drukverdeling op de weerkaarten boven het westen en centrale deel van Europa. Een hogedrukcel breekt los van een hoog nabij de Azoren en dit systeem verplaatst zich tussen 18-20 juni richting Polen en het Oostzeegebied. Daarmee voltrekt zich een diepe zuidelijke stroming en komt de weg vrij voor een bel met zeer warme lucht uit Noord-Afrika. Details omtrent deze verwachting zijn nog licht onzeker, maar er komen af en toe berekeningen voorbij die een gebied met T850 >20 graden tot aan de Benelux laten reiken. Dit staat in de praktijk garant voor tropische temperaturen, zeker net ten zuiden van ons land. Bovendien gaat deze luchtsoort gepaard met veel vocht en hoge dauwpunten, waardoor we mogen spreken van een klassieke 'Spaanse Pluim' setup.
Daarna wordt het vooral de vraag in hoeverre deze vochtige hitte doortrekt naar het noordoosten. Er is sowieso veel onstabiliteit aanwezig: vrijwel alle modellen berekenen hoge CAPE-waarden, maar het zal tot wellicht het laatste moment de vraag blijven of deze enorme hoeveelheid potentiële energie benut kan worden. Ervaring leert dat er snel een krachtige inversie ('cap') ontstaat in dergelijk zeer warme lucht; dan hebben we een forse trigger nodig in de vorm van thermische vore/koufront om daadwerkelijk tot buien te komen. Die kans lijkt voorlopig ronduit klein. Door enkele kleine rimpels in het hoogtepatroon kan soms wel spontaan convectie vanaf middelbaar niveau ontstaan tijdens de avond of nachtelijke uren. Ook op de lange termijn ziet het heersende patroon er over het algemeen geblokkeerd uit met veel hogedruk.
Verwachting en aandachtspunten
Na een wisselvallige periode volgt de komende dagen een fikse weersomslag. Tot en met woensdagmiddag kan soms nog een bui vallen en ligt de temperatuur rond normale waarden voor half juni (dat is overdag 20-22 graden, in het zuiden soms al enkele graden hoger). Daarna ontstaat in hoog tempo een op papier interessante drukverdeling boven Europa: een hogedrukgebied breekt los uit het Azorengebied en verplaatst zich naar de regio Polen/Oostzeegebied. Daarmee ontstaat over ruime afstand een diepe zuidelijke stroming en komt de weg vrij voor een bel met uitzonderlijk warme lucht uit Noord-Afrika. Slechts een deel van deze hitte bereikt uiteindelijk ons, maar dit betreft wel lucht met een hoge luchtvochtigheid. Zodoende mogen we spreken met een klassieke 'Spaanse Pluim' situatie. Lokaal kan dit leiden tot enkele felle onweersbuien. De temperatuur stijgt donderdag regionaal al naar circa 30 graden en vrijdag is in het zuiden op enkele plaatsen 35 graden mogelijk. Met dauwpunttemperaturen van 20 tot 22 graden gaat het bovendien erg broeierig en drukkend warm aanvoelen.
Zoals wel vaker bij een Spaanse Pluim situatie ontstaat een omvangrijk gebied met veel potentiële onstabiliteit. CAPE-waarden lopen vanaf vrijdag in talloze berekeningen op naar 2000 tot 3500 J/kg, zeer lokaal zelfs rond 4000 J/kg. Dit is in principe bijna de hoogst mogelijke CAPE in onze omgeving. Met alleen onstabiliteit redden we het echter niet om tot noemenswaardig onweer te komen. Op het eerste oog lijkt het aan forcering namelijk te ontbreken: een duidelijk front is nauwelijks terug vinden in de kaarten en dat zal gedurende langere tijd zo blijven. Overdag is met die hoge maxima sowieso een te sterke inversie (cap) aanwezig die buienvorming zal onderdrukken. Ik vermoed dat vooral tijdens de avond- of nachtperiode af en toe spontaan onweersbuien zullen ontstaan, gevoed vanaf middelbaar niveau. Grofweg profiteren zulke buien dan van zo'n 1500 Mixed Layer CAPE met 10-20 knopen aan windschering. Convectietype is single cell of multicell. Dichter langs de 'rand' van het hittegebied blijft wat meer cyclonaliteit aanwezig (en bovendien ligt het hogedrukgebied verder weg), waardoor dan soms een fractie dynamischer onweer ontstaat. De laatste runs bekeken komt Noordwest- of Noord-Nederland hier het meest bij in de buurt: in zo'n geval kan geprofiteerd worden van >3000 J/kg CAPE met 25-30 knopen schering, mogelijk iets hoger. Verder zien we grote temperatuurverschillen ontstaan op zaterdag en zondag: langs de noordkust wordt het 25 graden, terwijl het zuiden en oosten makkelijk aan tropische waarden komen. Bovendien koelt het 's nachts nauwelijks verder af dan 20 graden.
Op de lange termijn (22-27 juni) houdt de extreme hitte boven delen van Frankrijk en Centraal-Europa waarschijnlijk stand, terwijl wij met een nieuw hogedrukgebied te maken krijgen boven de Noordzee. Wanneer de stroming af en toe van zee waait wordt bij ons de aanvoer van grootste warmte duidelijk afgesneden. Onder invloed van dit geblokkeerde patroon lijken de onweerskansen voorlopig beperkt. Dieper in de warme lucht, in delen van centraal en zuidelijk Frankrijk bijvoorbeeld, is er kans op een serie dagen met maxima omstreeks of zelfs boven de 40 graden. Dat zou opvallend vroeg in het jaar zijn. Meestal zien we dergelijke waarden (als het uberhaupt al zover komt) pas in de loop van juli of begin augustus verschijnen. De kans is met hooguit 15-20% voorlopig klein dat deze warmte ten dele ook de Benelux bereikt.
Wouter van Bernebeek, 15 juni 2026
Hitte en droogte | Onweer/blikseminslag | Verwachtingen/waarschuwingen