"Lake effect" ook in Nederland?
06-05-2026 | Skywarn NL | m.b.t. 06-05-2026
Lake effect kennen we van de "Lake effect snow" in de VS, maar hoe zit dat in Nederland? Kennen we het hier ook en wanneer en hoe?
Van het warmwatereffect of "lake-effect" is sprake als tijdens de winter koude landlucht over relatief warm water van een zee of groot meer wordt aangevoerd. Dat betekent een erg onstabiele opbouw waardoor hevige buien ontstaan die bij het aan land gaan zware neerslag brengen. We kennen het vooral van het "lake effect snow" verschijnsel uit de VS als daar in het late najaar of in de eerste helft van de winter koude landlucht wordt aangevoerd over het relatief nog warme water van de Grote Meren, waardoor het (vooral) aan de oostelijke en zuidoostelijke kanten van de Meren komt tot zeer zware sneeuwval. Ter illustratie een YT-video van Aaron Rigsby:
Nu vind ik zeker een mooi vers sneeuwdek net zo mooi als ieder ander maar dit is me teveel van het goede!
Komt dat nu ook in Nederland voor? Ja, maar niet vaak, want er zijn wel specifieke weersituaties voor nodig die niet dikwijls voorkomen. Vaak is de route voor koude lucht over relatief warm (Noord)zeewater te lang, waardoor die lucht opwarmt. Maar soms bij een oostelijke stroming kan koude en droge continentale lucht over de Oostzee wordt aangevoerd en de Wadden en de noordelijk kustgebieden bereiken waardoor het daar komt tot zware sneeuwval. Of - nog zeldzamer - als erg koude lucht met een noordelijke stroming over de Noordzee ons land bereikt waardoor naast de Wadden en de noordelijke kustgebieden ook de westelijke kustgebieden ermee te maken krijgen (in dit geval kunnen zware sneeuwbuien ook de oostkusten van Engeland bereiken).
Maar ook in de zomer en de vroege herfst kan het al voorkomen met dan ook het Marker- en IJsselmeer in rollen van betekenis als die wateren flink warm zijn (meestal bij watertemperaturen van 18°C of meer, maar het gaat natuurlijk vooral om het temperatuurverschil met de luchtmassa erboven). Zondag/maandag 6/7 juli 2025 is hiervan een goed voorbeeld. Buien konden worden gevormd bij/voor een trogpassage voorafgegaan door een convergentielijn in een zwakke noordwestelijke stroming bij flinke PW-waarden (PW = precipitable water = een waarde voor neerslag beschikbaar vocht). De zwakke stroming betekende ook nog eens dat buien maar langzaam verder zouden trekken en dus lokaal veel neerslag konden brengen. Het KNMI waarschuwde in de nacht naar maandag met een Code Geel (voor neerslag op zich al niet vaak voorkomend) over alle aan Marker-/IJsselmeer grenzende provincies voor "plaatselijk wateroverlast door zware buien" gevolgd op maandagochtend met een Code Geel over Flevo en Friesland voor "vanochtend kans op plaatselijke wateroverlast door buien." Op de neerslagkaart voor 6 juli 10:00lt tot 7 juli 10:00lt zien we forse hoeveelheden totale neerslag over een ruime strook van - zeg - omgeving Leiden/Zoetermeer tot het noordoosten:
Vanuit Skywarn-optiek is zo'n situatie ook nog op een heel andere manier interessant. Watertemperaturen rond 20°C, convergentie, buivorming, koude lucht op het 850 en 900hPa niveau (resp. ongeveer 1,5 en 1km hoogte) en maar weinig wind/stroming zijn ook uitstekende omstandigheden voor vorming van waterhozen. En die werden zondagnamiddag dan ook gezien (zelfs meerdere!) door waarnemers Paul Scheffers en Chistiaan de Vries. Sprekende foto:
Foto: Paul Scheffers
Voor deze situatie werd op 5 juli spotterbericht 952 uitgegeven.
Wateroverlast/(zware) neerslag